Een toegankelijkheidsverklaring is een openbare pagina waarop je uitlegt hoe toegankelijk je website of app is, wat nog niet werkt en hoe mensen je kunnen bereiken als ze vastlopen. Voor overheidsinstanties is die verklaring al sinds 2018 verplicht, volgens een vast model. Sinds 28 juni 2025 moeten ook veel bedrijven, waaronder webshops, onder de European Accessibility Act vergelijkbare informatie publiceren.
Dit artikel hoort bij onze complete gids over website-toegankelijkheid. Hier gaat het alleen om de toegankelijkheidsverklaring: wat erin moet volgens de primaire bronnen, waar overheid en bedrijf verschillen, waar je hem plaatst en hoe vaak je hem bijwerkt. Je krijgt een invulbaar template dat je direct kunt aanpassen.
Dit is een uitleg van de regels, geen juridisch advies. Twijfel je of de regels voor jouw bedrijf gelden, of hoe ver je moet gaan, vraag het dan aan een jurist of aan de toezichthouder.
Wat is een toegankelijkheidsverklaring?
Een toegankelijkheidsverklaring is een document op je website waarin je openbaar maakt in hoeverre je digitale dienst voldoet aan de toegankelijkheidseisen. Het is geen technisch rapport en geen marketingtekst. Het is een eerlijke stand van zaken voor mensen die je site gebruiken met een screenreader, alleen een toetsenbord of vergroting.
Een goede verklaring beantwoordt vier vragen. Aan welke norm meet je je site? Wat werkt nog niet, en is er een alternatief? Hoe heb je dat vastgesteld, en wanneer? En bij wie kan iemand terecht als iets niet werkt? De norm is in de praktijk WCAG, de richtlijnen van W3C. Wat niveau A en AA precies betekenen, lees je in WCAG 2.2 uitgelegd.
De verklaring zelf maakt je site niet toegankelijker. Ze maakt wel zichtbaar dat je weet waar je staat. Dat is precies wat zowel de overheidsregels als de EAA vragen.
Voor wie is een toegankelijkheidsverklaring verplicht?
Een toegankelijkheidsverklaring is verplicht voor overheidsinstanties op grond van de Webtoegankelijkheidsrichtlijn, en voor de meeste dienstverleners onder de European Accessibility Act. De twee regimes lijken op elkaar, maar ze vragen niet precies hetzelfde.
Overheden: model, register en statussen
De Webtoegankelijkheidsrichtlijn (EU) 2016/2102 verplicht overheidsinstanties in artikel 7 tot een gedetailleerde en duidelijke toegankelijkheidsverklaring die ze regelmatig bijwerken. Volgens dat artikel bevat de verklaring in elk geval drie dingen: welke content niet toegankelijk is, met de reden en eventuele alternatieven; een feedbackmechanisme om problemen te melden; en een link naar de handhavingsprocedure.
De Europese Commissie legde het model vast in Uitvoeringsbesluit (EU) 2018/1523. Dat model kent een nalevingsstatus (volledig, gedeeltelijk of niet in overeenstemming), een lijst met niet-toegankelijke inhoud, de datum van opstelling, de gebruikte methode en contactgegevens. Als methode noemt het besluit een zelfbeoordeling of een beoordeling door een derde partij. Het moedigt aan de verklaring ten minste eenmaal per jaar te herzien.
In Nederland staat de plicht in artikel 4 van het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid. Overheidsinstanties publiceren de verklaring volgens het model van de minister en meten hun site aan de norm EN 301 549. Op digitoegankelijk.nl staat hoe dat werkt. Je vult de verklaring in met een invulassistent, en na publicatie komt ze in het register. Elke verklaring krijgt een status van A tot en met E. Voor A en B is een volledig toegankelijkheidsonderzoek nodig, en die verklaringen werk je minstens jaarlijks bij. Een C-status is zes maanden geldig.
Bedrijven: de informatieplicht uit de EAA
Voor bedrijven geldt Richtlijn (EU) 2019/882, de European Accessibility Act (EAA). Artikel 13 verplicht dienstverleners om volgens bijlage V informatie op te stellen en uit te leggen hoe hun dienst aan de toegankelijkheidseisen voldoet. Die informatie moet schriftelijk en mondeling beschikbaar zijn, ook op een toegankelijke manier, en bewaard blijven zolang de dienst bestaat.
Bijlage V zegt dat je die informatie opneemt in je algemene voorwaarden of een gelijkwaardig document. Ze bevat, waar van toepassing:
- een algemene beschrijving van de dienst, in toegankelijke formats;
- de beschrijvingen en toelichtingen die nodig zijn om te begrijpen hoe de dienst werkt;
- een beschrijving van de manier waarop de dienst aan de toegankelijkheidseisen uit bijlage I voldoet.
Daarnaast mag je volgens bijlage V geharmoniseerde normen toepassen, en geef je informatie waaruit blijkt dat je dienstverleningsproces de toegankelijkheid blijft waarborgen.
Nederland heeft dit voor e-handel vastgelegd in artikel 6:230fb van het Burgerlijk Wetboek, via de Implementatiewet toegankelijkheidsvoorschriften producten en diensten. Dat artikel herhaalt de plicht om de informatie volgens bijlage V op te stellen en schriftelijk en mondeling beschikbaar te stellen. Voor andere diensten, zoals e-boeken, communicatiediensten en personenvervoer, bestaan aparte besluiten.
De ACM houdt toezicht op e-handelsdiensten en elektronische communicatiediensten. Volgens de ACM hoort er een toegankelijkheidsverklaring op je website en in je app die makkelijk te vinden en zelf toegankelijk is. Die beschrijft hoe de dienst werkt met hulpmiddelen en hoe je aan de regels voldoet. Ook moet ze mondeling beschikbaar zijn, bijvoorbeeld als audiofragment. Als norm noemt de ACM WCAG 2.1 niveau AA, met het advies nu al met WCAG 2.2 te werken.
Micro-ondernemingen die diensten aanbieden, zijn vrijgesteld. Volgens artikel 3 van de richtlijn is dat een onderneming met minder dan 10 werknemers en een jaaromzet of balanstotaal van ten hoogste 2 miljoen euro.
Overheid en bedrijf naast elkaar
| Overheid | Bedrijf onder de EAA | |
|---|---|---|
| Rechtsgrond | Richtlijn 2016/2102, Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid | Richtlijn 2019/882 art. 13 en bijlage V; voor e-handel art. 6:230fb BW |
| Vorm | Verplicht model, invulassistent op toegankelijkheidsverklaring.nl | Geen vast model; in algemene voorwaarden of gelijkwaardig document |
| Verplichte inhoud | Niet-toegankelijke content met reden en alternatief, feedbackmechanisme, link naar handhavingsprocedure | Beschrijving van de dienst, uitleg hoe de dienst werkt, hoe je aan de eisen voldoet |
| Register | Ja, met status A tot en met E | Nee |
| Norm | EN 301 549 | Bijlage I van de richtlijn; ACM noemt WCAG 2.1 AA en adviseert WCAG 2.2 |
| Bijwerken | A en B minstens jaarlijks, C geldig zes maanden | Bij wijzigingen in dienst, eisen of normen (art. 13 lid 3) |
| Mondeling beschikbaar | Niet als aparte eis | Ja, schriftelijk en mondeling |
| Toezicht | Ministerie van BZK (monitoring) | ACM voor e-handel en communicatiediensten; andere toezichthouders per sector |
Wat zet je in een toegankelijkheidsverklaring?
Een bruikbare verklaring combineert de verplichte elementen van bijlage V met de structuur van het overheidsmodel, omdat dat model laat zien wat bezoekers nodig hebben. Voor een bedrijf is de verplichting in bijlage V leidend. De onderdelen uit het overheidsmodel, zoals status, beperkingen en methode, maken je verklaring concreet en controleerbaar.
Begin met een korte beschrijving van je dienst. Wat kan iemand op je site doen: producten bekijken, bestellen, betalen, een account beheren? Leg daarna uit hoe de dienst werkt met hulpmiddelen. Kan iemand alles met het toetsenbord bedienen? Werkt de checkout met een screenreader? Zijn er inlogmethoden die extra stappen vragen?
Noem dan de norm waaraan je meet en het resultaat. Wees precies: "WCAG 2.2 niveau AA" is controleerbaar, "toegankelijk voor iedereen" niet. Beschrijf daarna wat nog niet voldoet, met een alternatief en een planning. Sluit af met de datum en methode van onderzoek, contactmogelijkheden en de toezichthouder.
Template voor je toegankelijkheidsverklaring
Dit template is een startpunt voor een bedrijf onder de EAA en volgt de elementen uit bijlage V en het EU-model. Vervang alles tussen vierkante haken. Schrap wat niet op jou van toepassing is, en vul niets in wat je niet hebt onderzocht.
# Toegankelijkheidsverklaring [Bedrijfsnaam]
[Bedrijfsnaam] wil dat iedereen [websiteadres] en [naam app] kan gebruiken,
ook mensen die een screenreader, toetsenbord, spraakbediening of vergroting gebruiken.
Deze verklaring geldt voor [websiteadres] en [naam app, indien van toepassing].
## Over onze dienst
[Korte beschrijving van de dienst: wat klanten hier kunnen doen, bijvoorbeeld
producten zoeken, bestellen, betalen, een account aanmaken en contact opnemen.]
## Hoe onze dienst werkt
[Uitleg over de belangrijkste stappen, bijvoorbeeld: zoeken en filteren,
winkelwagen, afrekenen, betaalmethoden, inloggen, orderbevestiging per e-mail.
Noem hoe deze stappen werken met hulpmiddelen.]
## Hoe we aan de toegankelijkheidseisen voldoen
We meten onze website aan de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2,
niveau A en AA.
Status: deze website voldoet [volledig / gedeeltelijk / nog niet] aan WCAG 2.2 niveau AA.
[Bij "gedeeltelijk" of "nog niet": zie de bekende beperkingen hieronder.]
Wat we doen om toegankelijk te blijven:
- [bijvoorbeeld: toegankelijkheid is onderdeel van ontwerp en ontwikkeling]
- [bijvoorbeeld: elke nieuwe functie testen we met toetsenbord en screenreader]
- [bijvoorbeeld: verantwoordelijke binnen de organisatie: functie of team]
## Bekende beperkingen
| Onderdeel | Probleem | Alternatief | Verwachte oplossing |
|---|---|---|---|
| [bijv. productfilter] | [bijv. niet met toetsenbord te bedienen] | [bijv. zoekveld of klantenservice] | [maand en jaar] |
| [bijv. pdf-handleidingen van vóór 28 juni 2025] | [bijv. niet getagd] | [bijv. op aanvraag in ander formaat] | [maand en jaar of n.v.t.] |
## Hoe we dit hebben onderzocht
- Datum onderzoek: [datum]
- Methode: [zelfbeoordeling / onderzoek door [naam onderzoeksbureau]]
- Werkwijze: [bijvoorbeeld: automatische test met [tool], aangevuld met handmatige
controle van [aantal] pagina's en de volledige bestelflow met toetsenbord en screenreader]
- Onderzochte pagina's: [lijst of omschrijving van de steekproef]
- Rapport: [link naar rapport, indien openbaar]
## Contact en feedback
Loop je ergens tegenaan, of wil je deze informatie in een ander formaat of
mondeling ontvangen? Neem contact met ons op:
- E-mail: [e-mailadres]
- Telefoon: [telefoonnummer, met bereikbaarheid]
- Formulier: [link naar toegankelijk contactformulier]
We reageren binnen [aantal] werkdagen en zoeken samen met je naar een oplossing.
## Toezicht
Ben je niet tevreden met onze reactie? Je kunt een melding doen bij
[toezichthouder, bijvoorbeeld de ACM via ConsuWijzer: link].
## Datum
Deze verklaring is opgesteld op [datum] en voor het laatst bijgewerkt op [datum].
Een paar keuzes in dit template verdienen uitleg. De sectie "Over onze dienst" en "Hoe onze dienst werkt" komen rechtstreeks uit bijlage V. De statusregel en de tabel met beperkingen komen uit het EU-model voor overheden en maken je claim controleerbaar. De telefoonregel staat erin omdat de EAA vraagt dat de informatie ook mondeling beschikbaar is.
Kies voor de status alleen "volledig" als een onderzoek dat onderbouwt. Weet je het niet zeker, schrijf dan "gedeeltelijk" en noem wat je hebt gevonden.
Waar plaats je de verklaring?
Plaats de toegankelijkheidsverklaring op een eigen pagina en link er vanuit de footer van elke pagina naar. Het EU-uitvoeringsbesluit moedigt overheden aan de verklaring vanaf elke webpagina bereikbaar te maken, en de ACM vraagt bedrijven om een verklaring die makkelijk te vinden is. De footer is de plek waar bezoekers en toezichthouders hem zoeken.
Gebruik een duidelijke URL en linktekst, zoals /toegankelijkheid met de tekst "Toegankelijkheid" of "Toegankelijkheidsverklaring". Dat helpt mensen die met een screenreader een lijst met links doorlopen. Het helpt ook bij automatische controles. De toegankelijkheidscontrole van Flowproof zoekt bijvoorbeeld naar een link met "toegankelijkheid" of "accessibility" in de linktekst of de URL. Een link die alleen "Meer info" heet, wordt dan niet herkend.
Bijlage V noemt daarnaast de algemene voorwaarden of een gelijkwaardig document. Verwijs in je algemene voorwaarden dus naar de verklaringspagina, of neem de kern daar op. Heb je een app, zet de verklaring of een link ernaar dan ook in de app.
Maak de pagina zelf toegankelijk. Gebruik echte koppen, een tabel met kopcellen en gewone HTML-tekst in plaats van een pdf. Een verklaring die zelf niet met een screenreader te lezen is, schiet haar doel voorbij.
Hoe vaak werk je de verklaring bij?
Werk je toegankelijkheidsverklaring minstens eenmaal per jaar bij, en direct na een grote wijziging van je site of dienst. Het EU-model voor overheden beveelt een jaarlijkse herziening aan, en Nederlandse overheden met status A of B moeten dat ook. Voor bedrijven zegt artikel 13, lid 3 van de EAA dat je rekening houdt met wijzigingen in je dienst, in de eisen en in de normen.
Praktische momenten om de verklaring te herzien:
- na een redesign, een nieuw thema of een nieuwe checkout;
- als je een nieuwe betaalmethode, chatwidget of inlogmethode toevoegt;
- als je een gemelde beperking hebt opgelost;
- als een norm verandert, zoals de overstap van WCAG 2.1 naar 2.2;
- eens per jaar, ook als er niets lijkt te zijn veranderd.
Zet de datum van de laatste herziening altijd onderaan. Een verklaring van drie jaar oud zegt een bezoeker weinig over de site van vandaag.
Veelgemaakte fouten in toegankelijkheidsverklaringen
De meest gemaakte fout is claimen dat je site volledig voldoet aan WCAG, zonder dat een onderzoek dat onderbouwt. Een gekopieerde tekst met "Deze website voldoet volledig aan WCAG 2.2 AA" is een feitelijke bewering. Klopt die niet, dan misleid je bezoekers en geef je een toezichthouder een makkelijk aanknopingspunt.
Andere fouten die je makkelijk voorkomt:
- Geen contactmogelijkheid. Het overheidsmodel vraagt expliciet om een feedbackmechanisme, en de EAA vraagt om mondelinge beschikbaarheid. Alleen een algemeen contactformulier dat zelf niet toegankelijk is, is niet genoeg.
- Alleen automatisch getest. Automatische tools vinden een deel van de problemen, niet alles. Toetsenbordbediening, de logica van een checkout en begrijpelijke foutmeldingen vragen handmatige controle. Hoe je dat aanpakt, staat in website-toegankelijkheid testen.
- Geen datum of methode. Zonder datum en werkwijze weet niemand hoe betrouwbaar de verklaring is.
- Beperkingen zonder alternatief of planning. Noem bij elk bekend probleem hoe iemand toch verder kan, en wanneer je het oplost.
- Verstopt of onvindbaar. Een verklaring die alleen via de sitemap of een pdf bereikbaar is, is niet makkelijk te vinden.
- Een overlay als bewijs. Een widget die de weergave aanpast, maakt de onderliggende code niet toegankelijk. Noem in je verklaring wat je aan de site zelf hebt gedaan.
- Onevenredige last zonder onderbouwing. Beroep je je op die uitzondering, dan moet je volgens artikel 14 van de EAA een gedocumenteerde beoordeling hebben. Volgens de ACM meld je dat ook bij de toezichthouder.
Zo controleer je dit op je eigen site
Je kunt in een uur nagaan of je verklaring er staat en of ze klopt. Loop deze stappen door:
- Zoek de link in je footer. Open drie willekeurige pagina's en controleer of er een link staat met "toegankelijkheid" of "toegankelijkheidsverklaring" in de tekst of de URL.
- Lees de status kritisch. Staat er "volledig", zoek dan het onderzoek op dat dat onderbouwt. Kun je het niet vinden, pas de status aan.
- Controleer de bijlage V-elementen. Staan er een beschrijving van de dienst, uitleg over hoe de dienst werkt en een beschrijving van hoe je aan de eisen voldoet?
- Test de contactweg. Werkt het e-mailadres, is het telefoonnummer bereikbaar en is het contactformulier met het toetsenbord in te vullen?
- Kijk naar de datum. Is de verklaring ouder dan een jaar, of ouder dan je laatste redesign, plan dan een herziening.
- Test de pagina zelf. Navigeer met de Tab-toets door de verklaring en controleer koppen en tabellen.
- Draai een toegankelijkheidsscan. De toegankelijkheidscontrole van Flowproof zit in de betaalde abonnementen Pro en Business. Die test je pagina's met axe-core op WCAG 2.2 niveau A en AA en controleert of er een link naar een toegankelijkheidsverklaring is. Je vindt de abonnementen op de prijzenpagina. Gebruik de uitkomst als input voor de sectie "Bekende beperkingen", en vul die aan met handmatige controle.
Wil je eerst weten of de EAA voor je bedrijf geldt, lees dan het artikel over de European Accessibility Act. Twijfel je daarna nog, vraag het dan aan een jurist of aan de ACM.