Website-toegankelijkheid: de complete gids over WCAG, EAA en ADA

Website-toegankelijkheid betekent dat iedereen je website kan waarnemen, bedienen en begrijpen, ook mensen die blind of slechtziend zijn, alleen een toetsenbord gebruiken of moeite hebben met lezen. De technische maatstaf daarvoor is WCAG, de internationale richtlijn van het W3C. Sinds 28 juni 2025 is toegankelijkheid voor veel webshops en andere consumentendiensten in de EU ook een wettelijke eis, via de European Accessibility Act.

Deze complete gids over website-toegankelijkheid geeft je het overzicht: welke regels er zijn, voor wie ze gelden, wat je moet doen en hoe je controleert of je site voldoet. Elk onderdeel heeft een eigen verdiepend artikel. Vaktermen leggen we kort uit en staan ook in de woordenlijst.

Deze pagina is een uitleg van de regels, geen juridisch advies. Twijfel je of de wet op jouw bedrijf van toepassing is, overleg dan met een jurist of kijk bij de toezichthouder.

#Wat is digitale toegankelijkheid en voor wie is het?

Digitale toegankelijkheid is de mate waarin mensen met een beperking een website, app of digitaal document zelfstandig kunnen gebruiken. Het gaat om meer dan blindheid. Denk aan iemand met een motorische beperking die geen muis kan gebruiken, iemand die doof is en een video zonder ondertiteling niet kan volgen, of iemand met dyslexie die vastloopt in lange, ingewikkelde teksten.

De groep is groot. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie leven wereldwijd naar schatting 1,3 miljard mensen met een aanzienlijke beperking, ongeveer 16 procent van de wereldbevolking, oftewel één op de zes mensen. Daarbij komen mensen met een tijdelijke beperking, zoals een gebroken arm, en ouderen bij wie zicht, gehoor of motoriek achteruitgaat.

Veel mensen met een beperking gebruiken hulptechnologie. Een screenreader leest de inhoud van een pagina voor of zet die om naar braille. Anderen vergroten het scherm, gebruiken spraakbesturing of navigeren alleen met de Tab-toets. Al die hulpmiddelen werken alleen goed als de website technisch netjes is opgebouwd.

Toegankelijkheid helpt ook mensen zonder beperking. Ondertiteling is handig in de trein, goed kleurcontrast helpt in fel zonlicht en duidelijke foutmeldingen in een formulier helpen iedereen. Een toegankelijke site is daarom bijna altijd ook een gebruiksvriendelijkere site.

#Welke regels en normen gelden er?

Voor website-toegankelijkheid zijn vier kaders belangrijk: WCAG als technische richtlijn, EN 301 549 als Europese norm, de EAA als Europese wet en de ADA als Amerikaanse wet. Ze verwijzen naar elkaar, maar ze zijn niet hetzelfde. Een richtlijn of norm beschrijft hoe een toegankelijke website eruitziet. Een wet bepaalt wie zich daar verplicht aan moet houden.

#WCAG: de technische maatstaf

WCAG, voluit Web Content Accessibility Guidelines, is de richtlijn van het World Wide Web Consortium (W3C) die beschrijft wanneer webcontent toegankelijk is. Elke versie bestaat uit toetsbare succescriteria op drie niveaus: A (minimaal), AA (de gangbare eis) en AAA (het hoogste niveau). WCAG 2.2 is de nieuwste versie en werd op 5 oktober 2023 een officiële W3C-aanbeveling.

Volgens het W3C-overzicht van wat nieuw is in 2.2 kwamen er negen succescriteria bij, waarvan zes op niveau A of AA. Voorbeelden zijn een minimale grootte voor klikdoelen, een zichtbare focus die niet achter een sticky header verdwijnt en inloggen zonder een puzzel of geheugentest. Het oude criterium 4.1.1 (Parsing) is vervallen. Wat dit concreet betekent voor je site, lees je in WCAG 2.2 uitgelegd.

#EN 301 549: de Europese norm

EN 301 549 is de Europese norm met toegankelijkheidseisen voor ICT-producten en -diensten, van websites tot software en hardware. Voor webcontent neemt de norm de WCAG-succescriteria van niveau A en AA over. De huidige geharmoniseerde versie 3.2.1 verwijst naar WCAG 2.1. Volgens de Europese Commissie bevat de norm ook eisen die niet in WCAG staan.

Op 2 september 2026 publiceerde ETSI versie 4.1.1, die naar WCAG 2.2 verwijst. Een norm geeft pas een vermoeden van conformiteit als de referentie in het Publicatieblad van de EU staat (artikel 15 van de EAA). Die vermelding van versie 4.1.1 wordt verwacht, maar was bij het schrijven nog niet gepubliceerd. Tot dan is versie 3.2.1, die geharmoniseerd is onder de Europese richtlijn voor overheidswebsites, de gangbare maatstaf. Wie nu op WCAG 2.2 niveau AA bouwt, voldoet ook aan de WCAG 2.1-criteria, op het vervallen criterium 4.1.1 na.

#De European Accessibility Act: de wet in de EU

De European Accessibility Act, Richtlijn (EU) 2019/882, verplicht bedrijven om bepaalde producten en diensten voor consumenten toegankelijk te maken. De lidstaten moesten de regels vanaf 28 juni 2025 toepassen (artikel 31). Nederland deed dat met de Implementatiewet toegankelijkheidsvoorschriften producten en diensten, die sinds 28 juni 2025 geldt. De eisen voor e-handelsdiensten staan sindsdien in afdeling 2ab van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek (artikel 6:230fa tot en met 6:230fd). Hieronder lees je wat dit voor websites en webshops betekent.

Voor overheden bestond al eerder een aparte verplichting. Nederlandse overheidsinstanties moeten volgens het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid hun websites en apps laten voldoen aan EN 301 549. Deze gids richt zich op bedrijven.

#De ADA: de wet in de Verenigde Staten

De ADA, de Americans with Disabilities Act, is een Amerikaanse antidiscriminatiewet die ook geldt voor wat bedrijven online aanbieden. Het Amerikaanse ministerie van Justitie schrijft in zijn webrichtlijnen dat er voor bedrijven geen regeling met gedetailleerde technische eisen is, maar noemt WCAG wel als nuttige leidraad. Verderop lees je wat dit betekent als je vanuit Europa aan Amerikaanse klanten verkoopt.

#Wat zijn de vier principes van toegankelijkheid?

Alle WCAG-succescriteria vallen onder vier principes: waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust, afgekort als POUR naar de Engelse termen. Dezelfde vier woorden staan in bijlage I van de EAA, waar de richtlijn eist dat websites van onder de wet vallende diensten "waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust" worden gemaakt. Wie de principes begrijpt, begrijpt de logica achter elk afzonderlijk criterium.

1. Waarneembaar (perceivable). Informatie moet op minstens één manier waar te nemen zijn. Afbeeldingen krijgen een alt-tekst, video's krijgen ondertiteling en tekst heeft voldoende contrast met de achtergrond.
2. Bedienbaar (operable). Alles wat je met een muis kunt doen, moet ook met een toetsenbord kunnen. De focus is zichtbaar, er zijn geen tijdslimieten die je niet kunt verlengen en klikdoelen zijn groot genoeg.
3. Begrijpelijk (understandable). Tekst is helder, de taal van de pagina is ingesteld, navigatie werkt overal hetzelfde en formulieren leggen uit wat er misging en hoe je het herstelt.
4. Robuust (robust). De code is zo opgebouwd dat browsers en hulptechnologie haar betrouwbaar kunnen interpreteren. Knoppen zijn echte knoppen en eigen componenten hebben de juiste naam, rol en status, zo nodig met WAI-ARIA.

Een handige vuistregel: waarneembaar en begrijpelijk gaan vooral over content en ontwerp, bedienbaar en robuust vooral over techniek. Je hebt dus zowel je marketingteam als je developer nodig.

#Wat betekent de EAA voor je website of webshop?

De EAA geldt voor diensten die na 28 juni 2025 aan consumenten worden verleend, en webshops vallen daar als e-handelsdienst rechtstreeks onder. Artikel 2 van de richtlijn noemt onder meer elektronische communicatiediensten, websites en apps voor personenvervoer, bankdiensten voor consumenten, e-books en e-handelsdiensten. Een e-handelsdienst is volgens artikel 3 een dienst op afstand, via een website of app, waarmee een consument een overeenkomst sluit.

Concreet valt een webshop, een boekingssite of een site waar consumenten een abonnement afsluiten er doorgaans onder. Een zakelijke webshop die alleen aan bedrijven levert, of een informatieve site zonder online aankoop, valt meestal buiten de e-handelsdefinitie. De ACM houdt in Nederland toezicht op de toegankelijkheid van e-handelsdiensten en elektronische communicatiediensten. Voor andere diensten, zoals bankdiensten, gelden andere toezichthouders.

#Uitzonderingen en overgangstermijnen

Kleine bedrijven zijn voor diensten vrijgesteld. Volgens artikel 4, lid 5, hoeven micro-ondernemingen die diensten aanbieden niet aan de toegankelijkheidseisen te voldoen. Een micro-onderneming heeft volgens artikel 3 minder dan 10 werknemers en een jaaromzet of balanstotaal van ten hoogste 2 miljoen euro. Je moet aan beide voorwaarden voldoen: met 8 medewerkers en 3 miljoen omzet ben je geen micro-onderneming.

Daarnaast zijn er deze uitzonderingen en termijnen:

• Bepaalde content (artikel 2, lid 4). Vooraf opgenomen audio en video en kantoorbestanden die vóór 28 juni 2025 zijn gepubliceerd, content van derden die je niet financiert of beheert, en archieven die na die datum niet meer worden bijgewerkt.
• Onevenredige last (artikel 14). Je mag een eis niet toepassen als die je product of dienst fundamenteel verandert of een onevenredige last oplevert. Je moet die afweging wel documenteren, vijf jaar bewaren en als dienstverlener minstens elke vijf jaar opnieuw maken.
• Overgangsperiode (artikel 32). Dienstverleners mogen tot 28 juni 2030 producten blijven gebruiken die ze daarvoor al rechtmatig gebruikten, en contracten van vóór 28 juni 2025 mogen hooguit vijf jaar doorlopen. Let op: volgens artikel VIII, lid 4, van de Nederlandse Implementatiewet geldt deze overgangsbepaling niet voor e-handelsdiensten.

Voor een webshop in Nederland is de praktische conclusie dus: geen micro-onderneming, dan gelden de eisen nu al. De European Accessibility Act bespreken we per situatie in een apart artikel, met de afwegingen per type bedrijf.

#Wat staat er in een toegankelijkheidsverklaring?

Een toegankelijkheidsverklaring is een openbare tekst waarin je uitlegt hoe toegankelijk je website of dienst is, welke onderdelen nog niet voldoen en hoe mensen een probleem kunnen melden. Voor overheden is zo'n verklaring al jaren verplicht. Voor bedrijven onder de EAA geldt een verwante plicht.

Bijlage V van de richtlijn bepaalt dat een dienstverlener in de algemene voorwaarden "of een gelijkwaardig document" opneemt hoe de dienst aan de toegankelijkheidseisen voldoet. Die informatie bevat een algemene beschrijving van de dienst in toegankelijke vorm, uitleg over hoe de dienst werkt en een beschrijving van hoe de dienst aan de eisen uit bijlage I voldoet. Volgens artikel 13 moet je die informatie bewaren zolang de dienst bestaat.

In de praktijk publiceren veel bedrijven hiervoor een aparte pagina en linken ze die vanuit de footer en de algemene voorwaarden. Een goede verklaring is eerlijk over bekende knelpunten en noemt een contactadres. Hoe je dat aanpakt, met een sjabloon, lees je in toegankelijkheidsverklaring opstellen.

#Hoe test je of een website toegankelijk is?

Je test toegankelijkheid met een combinatie van automatische scans en handmatige controle, omdat geen enkele tool alle WCAG-criteria kan beoordelen. Een scanner ziet of een afbeelding een alt-tekst heeft, maar niet of die tekst klopt. Hij ziet of een veld een label heeft, maar niet of je het formulier zonder muis kunt afronden.

Automatische tests zijn snel en herhaalbaar. De bekendste testbibliotheek is axe-core van Deque, die regels heeft voor WCAG 2.0, 2.1 en 2.2. Deque schrijft in de documentatie dat axe-core gemiddeld 57 procent van de WCAG-problemen automatisch vindt. Dat is een opgave van de maker zelf. Bovendien markeert de tool een deel van de resultaten als onvolledig, waarvoor handmatige controle nodig is.

Handmatig testen doe je onder meer met het toetsenbord, met een screenreader zoals NVDA of VoiceOver en door de pagina op 200 procent zoom te bekijken. Voor een formele audit huur je een specialist in. Een werkbare testaanpak voor je eigen team staat in website-toegankelijkheid testen.

#Welke toegankelijkheidsfouten komen het vaakst voor?

De meeste toegankelijkheidsproblemen zijn geen exotische randgevallen, maar een handvol basisfouten die op veel pagina's terugkomen. Omdat ze vaak in een template zitten, los je ze met één aanpassing op voor de hele site. Hoe wijdverbreid ze zijn, laat de WebAIM Million 2026 zien: bij 95,9 procent van de een miljoen onderzochte homepages vond een automatische test WCAG-fouten. Dit zijn de fouten die we het vaakst tegenkomen:

• Afbeeldingen zonder alt-tekst, of met een nietszeggende tekst als "afbeelding1.jpg".
• Te weinig contrast tussen tekst en achtergrond, vooral bij lichtgrijze tekst en tekst op foto's.
• Formuliervelden zonder gekoppeld label, waarbij alleen een placeholder uitlegt wat er moet staan.
• Links en knoppen zonder tekst, zoals een icoon van een winkelwagen zonder toegankelijke naam.
• Een rommelige kopstructuur, waarbij koppen worden gekozen op lettergrootte in plaats van op betekenis.
• Geen taal ingesteld op de pagina, waardoor een screenreader Nederlandse tekst met een Engelse uitspraak voorleest.
• Elementen die je niet met het toetsenbord bereikt, of een focus die onzichtbaar is.
• Video of geluid dat automatisch begint te spelen.

Bij elke fout hoort een concrete oplossing en een succescriterium. Die werken we uit in meest voorkomende toegankelijkheidsfouten.

#Waarom verdienen formulieren en de checkout extra aandacht?

Formulieren en de checkout zijn de plekken waar een toegankelijkheidsprobleem direct omzet kost, omdat een klant die vastloopt de bestelling niet kan afronden. Het is ook precies het onderdeel dat de EAA bij e-handelsdiensten raakt: het sluiten van een overeenkomst.

Een toegankelijk formulier heeft bij elk veld een zichtbaar en gekoppeld label. Verplichte velden zijn als zodanig herkenbaar, niet alleen met een rode kleur. Foutmeldingen staan bij het veld, leggen uit wat er mis is en worden door een screenreader voorgelezen. WCAG 2.2 voegde hier twee criteria aan toe: je vraagt niet opnieuw om informatie die de klant al heeft gegeven, en inloggen mag niet afhangen van een cognitieve test zoals een puzzel.

Let ook op onderdelen van derden in je checkout, zoals betaalvensters en adresaanvulling. Kies je zelf voor een externe betaalmodule, dan blijft het jouw dienst. Hoe je dit stap voor stap aanpakt, lees je in toegankelijke formulieren en checkout.

#Moet een Europees bedrijf aan de ADA voldoen?

Een Europees bedrijf kan met de ADA te maken krijgen als het zich actief op Amerikaanse consumenten richt, maar of de wet in een concreet geval van toepassing is, beoordeelt uiteindelijk een Amerikaanse rechter. Title III van de ADA geldt voor bedrijven die open zijn voor het publiek, zoals winkels en dienstverleners. Volgens het Amerikaanse ministerie van Justitie vallen ook de goederen en diensten die zo'n bedrijf online aanbiedt onder de ADA.

Voor bedrijven bestaat geen vaste technische norm. Het ministerie noemt WCAG en de Section 508-standaarden als nuttige leidraad. Voor Amerikaanse staats- en lokale overheden is dat anders: de Title II-regel uit 2024 schrijft daar WCAG 2.1 niveau AA voor, met deadlines die in april 2026 zijn verschoven naar april 2027 en april 2028. Die regel geldt niet voor private bedrijven.

Het goede nieuws: wie aan WCAG 2.2 niveau AA voldoet voor de EAA, dekt ook de leidraad die in de VS wordt gebruikt. In ADA-compliance voor Europese bedrijven lees je wanneer de ADA relevant wordt en wat je dan extra regelt.

#Hoe overlapt toegankelijkheid met SEO en GEO?

Toegankelijkheid en vindbaarheid overlappen sterk, omdat zoekmachines en AI-systemen een pagina op dezelfde manier lezen als hulptechnologie: via de HTML-structuur en de tekst, niet via het visuele ontwerp. Een screenreader en een crawler hebben allebei baat bij een logische kopstructuur, beschrijvende linkteksten en een correct ingestelde taal.

Drie onderdelen tellen dubbel:

• Semantische HTML. Echte koppen, lijsten, tabellen, knoppen en navigatie-elementen maken de opbouw van een pagina ondubbelzinnig. Dat helpt een screenreader, en het helpt een AI-systeem om de juiste passage te vinden.
• Alt-tekst. Een goede alt-tekst beschrijft wat een afbeelding laat zien of betekent. Zoekmachines gebruiken die tekst om afbeeldingen te begrijpen.
• Koppen en heldere tekst. Koppen die zeggen waar een sectie over gaat en alinea's die met een duidelijke bewering beginnen, maken een tekst begrijpelijk voor mensen en makkelijker te citeren voor AI.

Overdrijf het effect niet. Toegankelijkheid is geen rankingtruc, en een toegankelijke site komt niet automatisch hoger in Google of in ChatGPT. Het levert wel een betere technische basis op. Hoe die basis bijdraagt aan zichtbaarheid in AI-antwoorden, lees je in onze complete gids over GEO en in het artikel over content die AI citeert.

#Stappenplan: zo maak je je website toegankelijk

Een toegankelijke website bouw je niet in één sprint, maar met een vaste volgorde: eerst bepalen wat er geldt, dan meten, dan de grootste problemen oplossen en het daarna borgen. Dit stappenplan werkt voor de meeste webshops en bedrijfssites.

1. Bepaal welke regels voor je gelden. Ga na of je een dienst levert die onder de EAA valt, of je een micro-onderneming bent en of je je op Amerikaanse klanten richt. Leg die afweging vast.
2. Kies je doelniveau. Neem WCAG 2.2 niveau AA als maatstaf. Daarmee dek je de WCAG-criteria die EN 301 549 voor webcontent overneemt en de gangbare leidraad onder de ADA.
3. Inventariseer je belangrijkste pagina's. Begin bij de homepage, een categoriepagina, een productpagina, de winkelwagen, de checkout, het contactformulier en het inloggen. Daar zit de omzet en daar zitten de templates.
4. Draai een automatische scan. Gebruik een tool op basis van axe-core voor een eerste lijst met fouten per pagina, gesorteerd op ernst.
5. Test handmatig. Loop elke kernpagina door met alleen het toetsenbord en met een screenreader, controleer het contrast en bekijk de pagina op 200 procent zoom.
6. Herstel in de templates. Los fouten op waar ze ontstaan: in het thema, de componenten en de formulieren. Eén reparatie in een template verbetert honderden pagina's.
7. Verbeter de content. Schrijf alt-teksten, zet koppen in een logische volgorde, maak linkteksten beschrijvend en zorg voor ondertiteling bij video.
8. Publiceer je toegankelijkheidsverklaring. Beschrijf hoe je dienst aan de eisen voldoet, wat nog niet goed gaat en hoe mensen contact opnemen. Link haar in de footer en de algemene voorwaarden.
9. Borg het proces. Neem toegankelijkheid op in de checklist voor elke nieuwe pagina, campagne en plug-in. Scan periodiek opnieuw, want elke update kan nieuwe fouten introduceren.
10. Documenteer uitzonderingen. Beroep je je op onevenredige last, leg die beoordeling dan schriftelijk vast en herzie haar minstens elke vijf jaar, zoals artikel 14 van de EAA vraagt.

#Zo controleer je dit op je eigen site

Je kunt in een half uur zelf een eerste beeld krijgen van de toegankelijkheid van je website. Neem één productpagina en je checkout en loop deze stappen door:

1. Druk op Tab vanaf de bovenkant van de pagina. Zie je steeds waar de focus staat? Verschijnt er als eerste een link "Naar de inhoud" (een skiplink)? Kun je een product in de winkelwagen leggen en afrekenen zonder muis?
2. Bekijk de broncode. Staat er lang="nl" op het html-element? Heeft elke afbeelding een alt-attribuut? Is er precies één H1 en volgen de koppen een logische volgorde?
3. Controleer je formulieren. Klik op de tekst bij een veld: komt de cursor dan in het veld? Dan is het label gekoppeld. Verstuur het formulier leeg en kijk of de foutmeldingen duidelijk uitleggen wat er mis is.
4. Meet het kleurcontrast. Gebruik een contrastchecker of de ontwikkelaarstools van je browser. Normale tekst heeft volgens WCAG niveau AA een contrastverhouding van minstens 4,5 tegen 1 nodig.
5. Zoek je toegankelijkheidsverklaring. Staat er in de footer een link naar een verklaring, en klopt wat erin staat nog met de huidige site?
6. Let op automatisch afspelend geluid. Start er ergens audio of video met geluid zonder dat de bezoeker erom vraagt? Dan moet die te pauzeren of te stoppen zijn.
7. Draai een automatische scan op je belangrijkste pagina's en werk de fouten met de hoogste ernst als eerste af.

De toegankelijkheidscontrole van Flowproof zit in de betaalde abonnementen Pro en Business. Die test je pagina's met axe-core op WCAG 2.0, 2.1 en 2.2 niveau A en AA, met per fout het succescriterium, het niveau en de ernst. Daarnaast controleert hij of er een link naar een toegankelijkheidsverklaring, een skiplink en automatisch afspelend geluid is. Kleurcontrast meldt de scan eerlijk als handmatig te controleren, omdat dat een echte weergave van de pagina vereist. Bouwt je pagina de inhoud pas met JavaScript op, dan krijg je daar een waarschuwing over. Je kunt gratis starten of de abonnementen vergelijken.